Przydrożne kapliczki od wieków pełniły wiele różnych funkcji. Były niewielkimi obiektami sakralnymi, przy których odprawiano nabożeństwa i gromadzono się na wspólnej modlitwie. To właśnie tutaj zmęczony wędrowiec mógł na chwilę się zatrzymać, nabrać sił i poprosić o opiekę na dalszą drogę. Część kapliczek powstawała jako wota dziękczynne, inne stawiano w konkretnych intencjach – na przykład o zdrowie dziecka czy ważnego mieszkańca wsi. Z czasem stawały się również naturalnym miejscem spotkań lokalnej społeczności, a nawet pełniły funkcję swoistego drogowskazu. Przede wszystkim jednak wierzono, że chronią wieś i jej mieszkańców.
Warmia i kapliczki – znak religijności i tradycji
Przejawem religijności Warmiaków było wznoszenie licznych kapliczek. Dziś to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków małej architektury Warmii. Były one zlokalizowane w różnych miejscach – przy drogach, polach, czy przydomowych ogródkach. Wokół nich koncentrowało się życie religijne lokalnej społeczności. Odbywały się przy nich liczne nabożeństwa oraz zatrzymywały się pielgrzymki.
Kapliczka w Dąbrówce naprawdę chroniła przed niebezpieczeństwem
Kapliczki przybierały różne formy - od rzeźb ustawionych na kolumnie po niewielkie domki drewniane zawieszane na drzewach. Co ciekawe, niektóre z kapliczek miały zamocowane dzwonki, które służyły do zwoływania na nabożeństwo, zawiadamiania o czyjejś śmierci, a nawet do ostrzegania o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Przykładem tego typu zabytku jest kapliczka w Dąbrówce (Gmina Świątki) z XVIII wieku, która swoją formą przywołuje zminiaturyzowaną adaptację włoskiej dzwonnicy, co czyni ją niezwykle wyjątkową.
fot. Kapliczka w Dąbrówce
Ochrona i cyfryzacja kapliczek
Specjaliści z Regionalnej Pracowni Digitalizacji od lat dokumentują lokalne kapliczki, w formie cyfrowej. Doceniając wartość historyczną, architektoniczną i kulturową kapliczki z Dąbrówki, zdecydowano o jej digitalizacji oraz wyeksponowaniu na wystawie „Sacrum. Opowieść o kościołach Warmii i Mazur“.
Kapliczka z Dąbrówki wraz z kilkoma innymi podobnymi obiektami (m. in. kapliczką w Mawrach, kapliczką dzwonniczkową w Perwiltach), prezentowane są na wystawie w nowoczesnym holoboxie, czyli specjalnym wyświetlaczu trójwymiarowych obrazów. Całość zaaranżowana został tak, by wyglądem przypominała przydrożną wiejską kapliczkę – holobox zdobią kolorowe wstążki, przed nim stoją wazony z kwiatami i drewniana ławeczka.
Zdigitalizowane kapliczki można także podziwiać w cyfrowych zbiorach na stronie cyfrowewm.pl
fot. Kapliczka dzwonniczkowa w Perwiltach
Wystawa „Sacrum. Opowieść o kościołach Warmii i Mazur” – historia obiektów sakralnych regionu
Wystawa „Sacrum. Opowieść o kościołach Warmii i Mazur” to multimedialna podróż przez wieki historii regionu – od dawnych wierzeń, przez średniowieczne świątynie i czasy reformacji, aż po współczesną różnorodność religijną.
Ekspozycja łączy nowoczesne technologie, takie jak hologramy, projekcje, mapping oraz gry multimedialne, z tradycyjnymi artefaktami scenograficznymi, tworząc immersyjne, angażujące doświadczenie.
Wystawa czynna jest w każdą środę w godzinach 12:00–20:00. Osoby indywidualne mogą zwiedzać ją bez wcześniejszej rezerwacji, natomiast grupy zorganizowane mogą umówić się na wybrane terminy poprzez stronę internetową cyfrowewm.pl lub umówić się na indywidualny termin zwiedzania, po kontakcie telefonicznym: 667 636 211 lub mailowym: rpd@swiatowid.elblag.pl.
W środy można bezpłatnie korzystać również z aplikacji VR. Dotyczy to aplikacji przygotowanych przez Regionalną Pracownię Digitalizacji – „Poznaj średniowiecze”, „Pochylnie na Kanale Elbląskim”, „Atelier powojennego fotografa”.
Wystawę można zwiedzać nieodpłatnie.
